Het pakhuis van Justitie

De Grote Verhuizing op het kerndepartement Ievert een vracht aan tafels, stoelen en ander overbodig geworden kantoormeubilair op. Die spullen gaan niet met het grofvuil mee, maar komen bijna allemaal terecht bij de dienst Domeinen. Een bezoek aan het depot in Bleiswijk.

Buiten staat een vijf meter hoog beeld van een zwarte koe. Het beest staat op zijn kop en rust op vier wielen. Een merkwaardig gezicht. Is deze rijdende koe in beslag genomen? Diende hij als vluchtauto bij een gewapende overval?
   John van der Meer, hoofd van het Bleiswijkse regiodepot van de dienst Domeinen, helpt ons uit de droom. 'Dit is kunst,’ verklaart hij. De koe is bij de opening van het reusachtige complex cadeau gedaan en symboliseert ons heilig verklaarde vervoermiddel, de auto.

De protserigheid van veel criminele spullen maakt ze bij voorbaat moeilijk verkoopbaar.

En auto's heeft deze opslagplaats van de dienst Domeinen in overvloed. Zo'n zeshonderd om precies te zijn. Vroeger waren dat nog beduidend meer, legt Van der Meer uit. Maar sinds de bewaartermijn voor voertuigen is verkort, is het wagenpark van de Domeinen met de helft ingekrompen.
 

Het depot in Bleiswijk is een van de vijf 'regio-eenheden' voor roerende goederen van de dienst Domeinen. De dienst Domeinen, een onderdeel van het Ministerie van Financiën, heeft tot taak staatseigendommen te beheren, te bewaren of te verkopen. Dat kunnen landerijen, rivieren en meren zijn, maar ook het overtollige kantoormeubilair van overheidsinstellingen. Daarnaast bewaart de dienst goederen waarop beslag is gelegd. Nadat de rechter zich heeft uitgesproken, worden de spullen geveild, vernietigd of teruggegeven aan de eigenaar.
   Als we arriveren, komt er net een truck met oplegger aanrijden. De combinatie vervoert vijf personenwagens. Waarschijnlijk zijn ze door de politie van de weg gehaald. Mogelijk zijn ze van een crimineel op wiens illegale vermogen het Openbaar Ministerie de jacht heeft geopend. In een enkel geval zijn goederen afkomstig van een executieverkoop van de Belastingdienst. Een kleine minderheid van het Bleiswijkse wagenpark wordt gevormd door de dienstauto's van topambtenaren en ministers.
   Het gele, met hoge hekken omheinde bastion aan de N209 beslaat vier hectare, inclusief bet buitenterrein. De in totaal negen hallen herbergen tienduizenden goederen: kleding, schroot, meubilair, dienstfietsen, gereedschap, schilderijen, sieraden, autobanden, schoolborden, parfum. De lijst is bijna oneindig. ‘Wij zijn de pakhuizen van de staat,’ zegt accountmanager Erik Kamp, die onder meer Justitie in zijn portefeuille heeft. ‘Negentig procent van alle in beslag genomen goederen komt bij ons terecht. Alleen drugs, aandelen, geld en wapens bewaren we niet.’
   Kamp sluit namens Domeinen contracten af met overheidsinstanties. Hoewel er met Justitie geen officiële overeenkomst bestaat, bezorgt bet kerndepartement zijn overtollige meubeltjes doorgaans trouw aan Bleiswijk, het dichtstbijzijnde depot. Zo was het kerndepartement in 1999 goed voor 28 partijen kantoorinventaris. De jongste verhuizing op het kerndepartement heeft een nieuwe stroom van tweedehands spullen in gang gezet. Sommige medewerkers hadden dat liever anders

Ook kleding van moordpartijen belandt hier. Soms zitten de bloedspetters er nog op.

gezien. Zij zouden dolgraag die ene stoel of dat aardige houten directeursbureau tegen een zacht prijsje willen overnemen. Volgens Ben Toet, coördinator expeditie en voorraadbeheer bij DBOB, is dat
echter niet toegestaan. ‘Zo zijn nu eenmaal de regels.’
   Toet wijst op nog een ander veel voorkomend misverstand. Sommigen menen dat Domeinen de door Justitie afgedankte meubels, stoelen en kastjes vernietigt. Dat is niet zo. Wat vernietigd wordt, zijn voornamelijk de in beslag genomen spullen. Overheidsgoederen worden bijna altijd geveild. Die veiling, per openhare inschrijving, vindt elke drie weken plaats en is ook voor particulieren toegankelijk. Van tevoren worden kijkdagen georganiseerd.

In bet Bleiswijkse depot nemen Van der Meer en Kamp hun bezoek mee naar binnen. In een van de hallen liggen de laatste zendingen overheidsgoederen. Her en der staan groepjes bureaustoelen, een tiental dossierkasten vormt een rechte rij. Buitenlandse Zaken blijkt een complete keukeninventaris van de hand te hebben gedaan en Binnenlandse Zaken containers met mondkapjes en mokken uit de jaren 60. Verder veel legerspullen: laarzen, touwen en helmen en lange rijen met groen geverfde generatoren. Justitiegoederen zijn niet aanwezig, die blijken net een week geleden te zijn geveild.
   In hal nummer twee liggen voornamelijk kleinere zaken: flipperkasten, onveilige haarkrultangen, niet goedgekeurde telefoons, kinderfietsjes met een iets te korte kettingkast. Vaak gaat het om merkvervalsingen, zoals spijkerbroeken. Van der Meer trekt aan een jeans en toont een namaak Chipie-label. Ook kleding van moordpartijen belandt hier, nadat het politieonderzoek is afgerond. ‘Soms zitten de bloedspetters er nog op," vertelt Van der Meer.
   Kamp drukt op een knop aan de muur, waardoor een groot rolluik omhoog gaat. We lopen opnieuw een ruimte binnen die vol staat met auto's. Alleen zijn dit geen gewone middenklassers of afgedankte dienstauto's. ‘Dit is de afdeling Pluk-ze,’ vertelt Kamp. Hier staan de speeltjes van crimineel Nederland. Een felrode Ferrari staat te glimmen in het tl-licht, samen met een Pontiac Coupé, een zwart-rode BMW-oldtimer en een Rolls Royce. Een paradijs voor autofreaks.
   Behalve bolides staan in de hal ook nog andere zaken: twee imitatie-Ming-vazen en een paar zalmroze, kalfslederen bankstellen, even kostbaar als smakeloos. In de winkel betaal je er algauw 20.000 gulden per stuk voor, maar het is maar de vraag of die prijs bij de veiling wordt gehaald. De protserigheid van veel criminele spullen maakt ze bij voorbaat moeilijk verkoopbaar. Kamp: ‘Lang niet iedereen wil zo’n opzichtige bank in huis hebben.’

Een felrode Ferrari staat te glimmen in het tl-licht, samen met een Pontiac Coupé, een zwart-rode BMW-oldtimer en een Rolls Royce.

De veilingen, die in een aantal kranten worden aangekondigd, worden doorgaans goed bezocht. Vorig jaar leverden ale openbare verkopen de dienst Domeinen 175 miljoen gulden op. Overheidsinstellingen als Justitie zagen tot voor kort van dat bedrag niets terug. Het geld verdween in de schatkist. De animo onder overheidsinstanties om goederen aan te bieden was dan ook niet groot. Liever stapte men met overtollige goederen naar een leverancier, in de hoop een korting te bedingen op nieuwe spullen.
   Vorig jaar besloot Domeinen het roer om te gooien. De diens moest marktgerichter en klantvriendelijker opereren. Sindsdien gaat het bedrag dat de goederen opleveren, rechtsreeks naar de aanbieders. Vijftien procent van de verkoopprijs is voor Domeinen. ‘Een percentage dat lager is dan dat van commerciële veilinghuizen,’ zegt Kamp. ‘Daardoor is de prikkel om goederen te leveren vergroot. Inmiddels hebben we met vele overheidsinstanties contracten afgesloten.’

Uiteindelijk moet Domeinen kostendekkend worden. Hoe? Bijvoorbeeld door in de toekomst de kosten door te berekenen die gemoeid zijn met de opslag. In dat geval kan Justitie jaarlijks een gepeperde rekening verwachten. Niet vanwege de kantoorinventaris, die hooguit een paar weken in Bleiswijk wordt bewaard. Vooral de in beslag genomen goederen vragen flink wat opslagcapaciteit. Vorig jaar bijvoorbeeld ging het om 6500 partijen, die in sommige gevallen jarenlang blijven liggen.
   Om te illustreren wat hij bedoelt, toont Van der Meer ons een camper met een catalogusprijs van toch zeker een half miljoen. ‘Die staat hier al een tijdje,’ legt het regio-hoofd uit. ‘Hij werd in beslag genomen in het kader van Pluk-ze. De eigenaar dacht zich ervan af te maken door zes miljoen te betalen in contanten. Maar toen kwam de Belastingdienst in actie, die wilde weten waar de man dat geld vandaan had. Dat is nu zes jaar geleden, sindsdien staat die wagen hier.'